De geschiedenis van Sinterklaas
Verteld door


De Heilige Sint Nicolaas
Overleed op 6 december 342
Sint-Nicolaas


Wat weten we van het verleden van Sinterklaas?
Hij was de bisschop van Myra.
Maar komt hij nou uit Spanje of is het Turkije?
De geschiedenis van Sinterklaas wordt hieronder uitgebreid uit de doeken gedaan.

Volgens de overlevering was de heilige Nicolaas afkomstig uit de landstreek Lycie in Klein-Azie, waar hij in de tweede helft van de derde eeuw in het jaar 270 werd geboren.
Nadat zijn oom, de bisschop van het aldaar gelegen Myra, was gestorven, volgde Nicolaas hem op.
De populariteit van Nicolaas is te verklaren uit een aantal door hem verrichte wonderen.
Zo bestaat er de legende van de drie verarmde zusters die geen bruidsschat bezaten om te huwen en daarom besloten onkuis te leven.
Om hen te helpen wierp Nicolaas drie nachten achtereen drie met goudstukken gevulde beurzen bij hen binnen.
Mogelijk is hieruit de traditie van het strooien te verklaren.
Een andere populaire legende is die van de drie overleden jongelingen die door een herbergier waren geslacht en als vlees voor de volgende dag waren ingepekeld in een houten kuip.
Toen Nicolaas toevallig voorbij kwam en de wrede plannen doorzag, wekte hij de jongelingen weer tot leven.
Deze voorstelling vinden we terug op koekplanken, gildezilver, prenten en chocoladevormen.
Nicolaas van Myra overleed op 6 december 342.
In 1087 werd het stoffelijk overschot van de op dat moment al als heilige vereerde Nicolaas door Italiaanse
kooplieden uit de graftombe van Myra geroofd.
Nicolaas werd op 9 mei 1087 overgebracht naar de havenstad Bari in Zuid Italie.
Zijn gebeente rust daar thans in een basiliek, die zijn naam draagt.

Zijn populariteit verspreidde zich in Oost- maar ook in West-Europa.
In 1050 werd er een kapel in Nijmegen aan Nicolaas gewijd, als eerste van de vele die zouden volgen.
Als wonderdoener en beschermer van mensen in nood werd hij dankzij pelgrims en de kruistochten geliefd bij het gewone volk en met name als beschermer van zeelui, kooplieden en voerlieden.
Overigens "goed-heilig-man" is een verbastering van "goed huwelijks-man".
Ook vrijers konden op Sinterklaas rekenen.

Schoenzetten verboden

Sinterklaas als kindervriend Sinterklaas is in het bijzonder bekend als kindervriend, voortgekomen uit het samensmelten van twee middeleeuwse feesten.
Op 28 december was men gewoon het feest van de Onnozele kinderen te vieren.
In gezelschap van een kinderbisschop trokken kinderen dan in optocht langs de huizen om overal wat aalmoezen te vangen.
De kleding van Sinterklaas is ook grotendeels afkomstig van het bisschoppelijke gewaad van Sint Nicolaas.
Het idee dat Sinterklaas uit Spanje komt (en niet uit Turkije), heeft te maken met de handelsschepen die in de zestiende eeuw uit Spanje naar Nederland kwamen en allerlei kostbare geschenken en lekkernijen meebrachten.
Op 6 december gingen de scholieren eveneens de straat op in gezelschap van een gekozen bisschop, vaak gemaskerd en verkleed als duivels.
Langzamerhand versmolten beide feesten tot een viering op 6 december.

Met de komst van de protestanten (vanaf laatste kwart 16e eeuw) verdween Nicolaas uit de kerken.
De vieringen binnenshuis gingen gewoon door, hoewel stadsbesturen er niet erg gelukkig mee waren.
In 1618 verbood het Tielse stadsbestuur het zetten van de schoen, omdat dit toch maar tot nutteloze uitgaven leidde.

In de 19e eeuw kreeg het Sinterklaasfeest twee gezichten.
Het bleef een huiselijk feest, waarbij Sinterklaas weer "in het echt" mocht verschijnen.
Ook verschillende liedjes als "Zie ginds komt de stoomboot" of "Hoor, wie klopt daar kinderen" zijn toen ontstaan.
Behalve in huis vierde men Sinterklaas op straat.
De potsierlijke duivelse begeleiders van weleer vinden we terug in Zwarte Piet.
Verder kende men in sommige streden, speciaal Noord- en Oost Nederland, Twente en Betuwe optochten met verkleedpartijen.

BelgiŽ

In BelgiŽ wordt het Sinterklaasfeest niet op 5, maar op 6 december gevierd en heeft het feest een religieuzere betekenis dan in Nederland.
Er worden ook geen gedichten en surprises gemaakt.
Kinderen krijgen alleen speelgoed.
Grotere cadeaus krijgen ze met Kerstmis.

Zwarte klazen
In sommige landen heeft Sint zeer naaste familieleden aan het werk gezet.
Het Duitse Oost-Friesland wordt bezocht door Sunnerklas en Ruprecht, en in Oostenrijk en Rome verschijnen angstaanjagende zwarte Klazen.
In Oostenrijk heet hij Krampus, een griezelig heerschap met een bontjas en een duivelsmasker met een lange, rode tong.
Krampus heeft een rieten mand bij zich waar hij vroeger stoute kindjes in stopte, nu is de mand alleen nog met snoep gevuld.

Zelfs in ons eigen land, en met name op de waddeneilanden komen nog 'Sunderklazen' voor: luidruchtige jongelui, onherkenbaar vermomd en met verdraaide stemmen.
Ze dwalen door de buurt, eten en drinken, jagen kleine kinderen de huizen in en vangen jonge meisjes.

Sintegreef
Met Halfvasten (in maart) wordt In Vlaanderen Sintegreef gevierd.
De avond voor de naamdag van de Greef (=graaf) van Halfvasten mogen kinderen een mandje bij de schoorsteen zetten.
De volgende dag is het mandje gevuld met chocola en een palmpasenhaantje.

Santa Claus of kerstman
De Kerstman is in feite een afstammeling van onze Sinterklaas.
Nederlanders die zich in 1611 in Nieuw Amsterdam (USA) vestigden, brachten Sint-Nicolaas mee als beschermheilige van het latere New York.
Onze statige Sinterklaas veranderde door zijn optreden in allerlei boeken, verhalen en gedichten en toevoeging van elementen uit allerlei culturen, langzaam maar zeker in de goedlachse dikkerd met rendieren en slee zoals we hem nu kennen.

Joelman
Al sinds voorchristelijke tijden rijdt in ScandinaviŽ rond de Kerst de Joelman in een slee met rendieren.
Zijn aanwezigheid geeft aan dat mensen in het voorjaar weer heer en meester zullen worden over dieren en gewassen.

Spanje
In het 'moederland' van Sinterklaas wordt een soortgelijk kinderfeest gevierd met Driekoningen (los tres reyes magos).
Hierbij krijgen kinderen cadeautjes als ze lief zijn en steenkool als ze stout zijn.

Germanen
De christelijke achtergrond verklaart misschien grotendeels het gedrag van onze Goedheiligman, maar zijn uiterlijk en veel van zijn attributen heeft de Sint te danken aan de oude Germaanse god Wodan.
Deze reed hoog door de lucht en ging aan het eind van het jaar rond om mensen te belonen of te straffen voor hun gedrag.
Hij had een lange felrode of asgrauwe baard en haren.
Hij droeg een wijde wondermantel, een breedgerande hoed en hield een speer in zijn hand.
Hij werd bijgestaan door zijn trouwe knecht Eckart en reed op de 8-potige schimmel Sleipnir.

Voor de bakkers was Sinterklaas een drukke tijd.
Allerlei typische lekkernijen dienden gemaakt te worden: suikerbeesten, chocoladeletters, marsepein, pepernoten en speculaas.
Nog steeds vindt men dezelfde lekkernijen terug in de winkels.

Tegenwoordig staat het Sinterklaasfeest onder druk.
Speciaal de concurrentie van het kerstfeest is groot.
Grootwinkelbedrijven richten al in oktober speciale kerstmarkten in.
Sinterklaas dreigt te bezwijken onder de last van de commercie en de kerstman.
Laten we toch zuinig zijn op dit oer-oude Nederlandse feest.
In deze tijd worden toch al zo veel tradities overboord gezet.

Het snoepgoed van Sinterklaas

Marsepein stamt uit de zeventiende eeuw.
Sinterklaas was toen, behalve een gulle kindervriend ook 'huwelijksmakelaar'.
De heilige Sint Nicolaas was de beschermheer van het huwelijk en het gezin.
Rond 5 december konden jongens met een stuk marsepein een meisje hun liefde verklaren.
Deze gewoonte van toen is vergelijkbaar met het sturen van een valentijnskaart nu.
Soms werd er geen marsepein gebruikt, maar speculaas.
Het stuk koek dat een meisje dan kreeg, heette een 'speculaasvrijer'.
Soms werd een taaitaaipop gegeven, maar dat was als belediging bedoeld.
Het strooien van pepernoten verwijst naar vroegere vruchtbaarheidsriten die in de sinterklaastijd werden opgevoerd.
Het is te vergelijken met het gooien van confetti of rijst bij een bruiloft.
Het idee dat Sinterklaas uit Spanje komt (en niet uit Turkije), heeft te maken met de handelsschepen die in de zestiende eeuw uit Spanje naar Nederland kwamen en allerlei kostbare geschenken en lekkernijen meebrachten.

Chocolademunten:

Eťn van de bekendste legenden over Sinterklaas vertelt dat hij 's nachts stiekem beurzen met goudstukken naar binnen gooide.
Dit om te voorkomen dat een vader zijn dochters de prostitutie instuurde om aan geld te komen voor een goede bruidsschat.

Chocoladeletters:

Deze werden ergens in de 19e eeuw geintroduceerd.
Tot die tijd werden de letters gemaakt van brood of banket.
Germaanse kinderen kregen een runeteken cadeau bij hun geboorte, een initiaal voor geluk.
Ook deze traditie wordt gezien als voorloper van de chocoladeletter.
De traditie van eetbare letters van A tot Z zou teruggrijpen op het gebruik op middeleeuwse kloosterscholen om leerlingen te leren schrijven met behulp van losse letters van brooddeeg, die als beloning mochten worden opgegeten.


Pepernoten

Pepernoten zijn heerlijk.
Je kunt ze natuurlijk bij de bakker kopen, of in de supermarkt.
Maar ook kun je proberen ze zelf te bakken.
Dan ben je een beetje bakpiet.
Hier volgt het recept.

Recept voor Pepernoten (90 stuks)

IngrediŽnten :

125 gram Bloem
125 gram Zelfrijzend bakmeel
100 gram Boter
90 gram Bruine basterdsuiker
2 Eetlepels water
1 Mespuntje zout
1 Eierdooier
1 Theelepel Speculaaskruiden
1/2 Theelepel kaneel
1 Mespuntje gemalen anijszaad

Kneed alle ingrediŽnten door elkaar tot een soepele bal deeg.
Laat deze bal 1 uur op een koele plaats rusten. B.v. de koelkast.
Smeer de bakplaat in met boter.
Draai van de helft van je bol deeg allemaal kleine balletjes (ter grootte van een knikker).
Leg de kleine balletjes op gelijke afstand op de bakplaat.
Je kunt van de helft van de bol ongeveer 1 baklaat vol pepernoten maken.
Druk elk balletje een beetje plat met je duim.
Bak de pepernoten gaar en goudbruin en laat ze daarna afkoelen.
Je kunt onder het bakken de volgende portie vast maken.

Het bakken

Bak de pepernoten met een temperatuur van 150 tot 175 Graden (Gasstand 2 - 3).
Plaats de pepernoten in het midden van de oven.
De baktijd is ongeveer 20 minuten.
Daarna: afkoelen en hopelijk smullen maar!



Het Grote boek van Sinterklaas

Natuurlijk ken jij het.
Het Grote boek van Sinterklaas.
In dit boek schrijft Sinterklaas alles op.
Kijk dus maar uit.
Als je stout bent geweest schrijft Sinterklaas dat ook op!
Sinterklaas wordt al een dagje ouder,
heeft het ook al druk met de cadeautjes en heeft dus weinig tijd om alles zelf op te schrijven.
De pieten helpen hem daarbij.

Symboliek

Stoomboot:
Daar voelt hij zich thuis.
Sint-Nicolaas redde in nood verkerende zeelieden en is naast beschermheer van scholieren, huwbare jeugd, kooplieden en reizigers ook patroon van de zeelieden

Spanje:
Uit Spanje kwamen vroeger veel luxe artikelen en lekkers vandaan (en nu dus nog in december).

Schimmel:
Geleend van de Germaanse god Wodan

Mijter:
waarschijnlijk een 'verbastering' van een Frygische muts (een oosterse, godsdienstige hoofdbedekking), onder meer gedragen door bisschoppen

Staf:
Symbool van de herdersstaf en kerkelijke macht.

Goedheiligman:
Een verbastering van goet-hylik man (= goed-huwelijks man), een titel die Sint verdiende door te zorgen voor de bruidsschat van een paar arme meisjes.

Zwarte Piet:
Vroeger de tegenpool van Sint en boeman voor kleine kinderen, tegenwoordig Sints onmisbare rechterhand, zwart geworden door al dat geklauter in schoorstenen (wie zou daar niet zwart van worden?).

Nicodemus: De oorspronkelijke handlanger van Sinterklaas, een bijbelgeleerde die vooral 's nachts actief was.
Omdat Nicolaas en Nicodemus tijdens de nachtelijke avonturentochten niet betrapt wilden worden, gaf Sinterklaas aan het manusje-doet-al de opdracht om zijn gezicht zwart te schilderen, dan zouden kinderen de pieterman (dit is: de knecht) niet herkennen en kon hij, als een duvel uit een doosje, tevoorschijn komen en weer verdwijnen.

Roe:
Berkentakken met bamboe of een lint eromheen, symbool van vruchtbaarheid en daarnaast handig om de schoorsteen schoon te maken (wat gezien Piets uiterlijk misschien niet de beste methode is)

Schoorsteen:
Verbinding tussen mensen en de 'bovenwereld' waar geesten en goden wonen (volgens de Germanen tenminste).

Het strooien:
Het strooien van pepernoten verwijst naar vroegere vruchtbaarheidsriten die in de sinterklaastijd werden opgevoerd.
Het is te vergelijken met het gooien van confetti of rijst bij een bruiloft.
Ook is het ten teken van vrijgevigheid en bescheidenheid.
Ook weer te herleiden naar de legende van de drie huwbare meisjes.

Speculaaspoppen:
Ook wel 'Vrijers' genoemd, kreeg je er ťťn, dan had je een aanbidder.
Vroeger afbeeldingen van heiligen of van de Germaanse vruchtbaarheidsgodin Freia.

Pepernoten:
Wederom een symbool van vruchtbaarheid, vroeger werden ze met muntstukken gemengd, tegenwoordig helaas met suikergoed.

Marsepein:
Amandelbrood met Indisch rietsuiker, in de Middeleeuwen als geneesmiddel gebruikt.
Het wilde zwijn was een Germaans symbool van de jacht en werd in oude tijden regelmatig geofferd.
Nadat de kerk dierenoffers verbood, werd het zwijn vervangen door zijn achterneefje: het marsepeinen varken.

Suikergoed:
Vroeger vooral in de vorm van een hart.
Net als de Vrijer een teken van een aanbidder.


Geef de Sint een kleurtje!


Klik op het plaatje!
geefdesinteenkleurtje
Ach jee, wat zien die Sinterklaas en Zwarte Piet toch bleek.
Hoogste tijd om ze een kleurtje te geven.
De drukker van deze krant had daarvoor geen tijd, zodat we je vragen om het maar zelf te doen.
Pak de kleurpotloden en viltstiften en ga aan de slag.
Laat zien hoe mooi je dat kunt en wie weet als je deze in je schoen leg komt de sint wel langs.
Succes !!




*****   Emailbrief zenden naar Sinterklaas??   *****
klik op
 : : :   zwaaipiet

sintpaarde-sint



Je kan hier ook in het Sinterklaas Gastenboek schrijven!

Sinterklaas Gastenboek Tekenenboek2 Sinterklaas Gastenboek Inzien


Naar de top van deze pagina